рдлреЕрдиреНрд╕реА рдирдВрдмрд░ рдЭрд╛рд░рдЦрдВрдб: рдХрд┐рдВрдордд рдпрд╛рджреА, рдмреБрдХрд┐рдВрдЧ рдорд╛рд░реНрдЧрджрд░реНрд╢рдХ рдЖрдгрд┐

рдЖрдкрд▓реНрдпрд╛ рдирд╡реАрди рдХрд╛рд░рд╡рд░ рдЬреЗрдПрдЪ 01 0001 рдХрд┐рдВрд╡рд╛ рдЬреЗрдПрдЪ 05 7777 рд╕рд╛рд░рдЦрд╛ рдирдВрдмрд░ рд╣рд╡рд╛ рдЖрд╣реЗ рдХрд╛? рддреВ рдПрдХрдЯрд╛ рдирд╛рд╣реА. рднрд╛рд░рддрд╛рдЪреЗ рдлреЕрдиреНрд╕реА рдирдВрдмрд░ рдорд╛рд░реНрдХреЗрдЯ рд╡рд╛рдврдд рдЖрд╣реЗ - рдХреЗрд╡рд│ рдмрд┐рд╣рд╛рд░рд╛рдЪреНрдпрд╛ рд╡рд╛рд╣рддреВрдХ рд╡рд┐рднрд╛рдЧрд╛рдиреЗ рдХреЗрд╡рд│ рджреЛрди рдорд╣рд┐рдиреНрдпрд╛рдВрдд (рдбрд┐рд╕реЗрдВрдмрд░ 2025 рддреЗ рдлреЗрдмреНрд░реБрд╡рд╛рд░реА 2026) рдИ-рд╣рд▓рд╛рдорд╛рддреВрди тВ╣5.95 рдХреЛрдЯреА рдХрдорд╛рд╡рд▓реЗ, рдЬреНрдпрд╛рдд 4,117 рд╡рд╛рд╣рди
рдЭрд╛рд░рдЦрдВрдб рддреНрдпрд╛рдЪ рдкрд░рд┐рд╡рд╛рд╣рди рдкреНрд▓реЕрдЯрдлреЙрд░реНрдорд╡рд░ рдЪрд╛рд▓рддреЗ рдЖрдгрд┐ рд╣реА рдкреНрд░рдХреНрд░рд┐рдпрд╛ рдкреВрд░реНрдгрдкрдгреЗ рдСрдирд▓рд╛рдЗрди рдЖрд╣реЗ. рдпрд╛ рдорд╛рд░реНрдЧрджрд░реНрд╢рдХрд╛рдд рд╕рд░реНрд╡рдХрд╛рд╣реА рд╕рдорд╛рд╡рд┐рд╖реНрдЯ рдЖрд╣реЗ: рд╢реНрд░реЗрдгреАрдиреБрд╕рд╛рд░ рдЕрдЪреВрдХ рдХрд┐рдВрдорддреА, рдЪрд░рдг-рджрд░-рдЪрд░рдг рдмреБрдХрд┐рдВрдЧ рд╡реЙрдХрдерд░реВ, рдереЗрдЯ рдЙрдкрд▓рдмреНрдзрддрд╛ рдХрд╢реА рддрдкрд╛рд╕рд╛рдпрдЪреА, рдИ-рд▓рд┐рд▓рд╛рд╡ рдзреЛрд░рдг, рдПрдЪрдПрд╕рдЖрд░рдкреА рдирд┐рдпрдо рдЖрдгрд┐ рдкреНрд░рддреНрдпреЗрдХ рд╕рд╛
рдЭрд╛рд░рдЦрдВрдбрдордзреАрд▓ рдПрдХ рдлреЕрдиреНрд╕реА рдирдВрдмрд░ рдкреНрд▓реЗрдЯ - рдЬреНрдпрд╛рд▓рд╛ рд╡реНрд╣реАрдЖрдпрдкреА рдирдВрдмрд░ рдХрд┐рдВрд╡рд╛ рдирд┐рд╡рдб рдХреНрд░рдорд╛рдВрдХ рджреЗрдЦреАрд▓ рдореНрд╣рдгрддрд╛рдд - рд╣реЗ 0001, 1111, 7777 рдХрд┐рдВрд╡рд╛ 9999 рд╕рд╛рд░рдЦреНрдпрд╛ рд╡рд┐рд╢реЗрд╖ рдЕрдВрдХрд╛рдВрдЪреЗ рд╕рдВрдпреЛрдЬрди рдЕрд╕рд▓реЗрд▓реЗ рд╡рд╛рд╣рди рдиреЛрдВрдм рдЭрд╛рд░рдЦрдВрдб рд╡рд╛рд╣рддреВрдХ рд╡рд┐рднрд╛рдЧ рд╣реЗ рдкрд░рд┐рд╡рд╛рд╣рди рд╕реЗрд╡рд╛ рдкреЛрд░реНрдЯрд▓рджреНрд╡рд╛рд░реЗ рдЖрд░рдХреНрд╖рдг рдХрд┐рдВрд╡рд╛ рдИ-рд▓рд┐рд▓рд╛рд╡рд╛рджреНрд╡рд╛рд░реЗ рдорд╛рдирдХ рдиреЛрдВрджрдгреА рд╢реБрд▓реНрдХрд╛рдкреЗрдХреНрд╖рд╛ рдкреНрд░реАрдорд┐рдпрдорд╡рд░ рд╡рд╛рдЯ
рд╣реЗ рдлрдХреНрдд рд╡реНрд╣реЕрдирд┐рдЯреА рдкреНрд▓реЗрдЯреНрд╕ рдирд╛рд╣реАрдд. рдПрдХ рдлреЕрдиреНрд╕реА рдирдВрдмрд░ рдХрд╛рдпрдорд╕реНрд╡рд░реВрдкреА рдЖрдкрд▓реНрдпрд╛ рд╡рд╛рд╣рдирд╛рдЪреНрдпрд╛ рдиреЛрдВрджрдгреА рдкреНрд░рдорд╛рдгрдкрддреНрд░ (рдЖрд░рд╕реА) рд╢реА рд▓рд┐рдВрдХ рдХреЗрд▓реЗрд▓рд╛ рдЖрд╣реЗ рдЖрдгрд┐ рдЖрдкрд▓реНрдпрд╛ рдПрдЪрдПрд╕рдЖрд░рдкреА ( рдЭрд╛рд░рдЦрдВрдбрдордзреАрд▓ рд▓реЛрдХрдкреНрд░рд┐рдп рдирд┐рд╡рдбреАрдВрдордзреНрдпреЗ рдкреБрдирд░рд╛рд╡реГрддреНрддреА рдЕрдВрдХ (4444, 8888), рдЧреЛрд▓ рд╕рдВрдЦреНрдпрд╛ (1000, 5000) рдЖрдгрд┐ рдХрдореА рдорд╛рд▓рд┐рдХрд╛ рд╕рдВрдЦреНрдпрд╛ (0001, 0007) рдпрд╛рдВрдЪрд╛ рд╕рдорд╛рд╡реЗрд╢ рдЖрд╣реЗ.
рд▓реЛрдХ рдкреНрд░реАрдорд┐рдпрдо рдХрд╛ рджреЗрддрд╛рдд? рддреАрди рдХрд╛рд░рдгреЗ:
рд╕реНрдерд┐рддреА рдЖрдгрд┐ рдУрд│рдЦтАФ рд░рд╛ркВркЪреА, рдЬрдорд╢реЗрджрдкреБрд░ рдХрд┐рдВрд╡рд╛ рдзрдирдмрд╛рдж рд░рд╣рджрд╛рд░реАрдордзреНрдпреЗ рдПрдХ рдЕрд╕реНрдорд░рдгреАрдп рд╕рдВрдЦреНрдпрд╛ рдЙрджреНрднрд╡рддреЛ
рд╕рд╛рдВрд╕реНрдХреГрддрд┐рдХ- рдмрд░реНрдпрд╛рдЪ рд╕рдореБрджрд╛рдпрд╛рдВрдордзреНрдпреЗ 7, 8 рдЖрдгрд┐ 9 рд╕рд╛рд░рдЦреНрдпрд╛ рд╕рдВрдЦреНрдпрд╛ рднрд╛рдЧреНрдпрд╡рд╛рди рдорд╛рдирд▓реЗ рдЬрд╛рддрд╛рдд
рдкреБрдирд░реНрд╡рд┐рдХреНрд░реА рдореВрд▓- рд╡рд╛рд╣рди рд╡рд┐рдХрддрд╛рдирд╛ рдкреНрд░реАрдорд┐рдпрдо рдХреНрд░рдорд╛рдВрдХ рд╕рдордЬрд▓реЗ рдореВрд▓реНрдп
рдХреЗрд╡рд│ 2025 рдордзреНрдпреЗ рднрд╛рд░рддрд╛рдиреЗ 2,90,63,272 рд╡рд╛рд╣рдирд╛рдВрдЪреА рдиреЛрдВрджрдгреА рдХреЗрд▓реА - рд╡рд░реНрд╖рд╛рдиреБрд╡рд░реНрд╖реА 8.48% рд╡рд╛рдврд╛[реи]. рдЭрд╛рд░рдЦрдВрдб рд░рд╕реНрддреНрдпрд╛рд╡рд░ рдЕрдзрд┐рдХ рд╡рд╛рд╣рдиреЗ рдкреЛрд╣реЛрдЪрд▓реНрдпрд╛рдореБрд│реЗ рд╡рд┐рд╢рд┐рд╖реНрдЯ рд╕рдВрдЦреНрдпреЗрдЪреА рдорд╛рдЧрдгреА
рдЭрд╛рд░рдЦрдВрдб рдлреЕрдиреНрд╕реА рдирдВрдмрд░ рдкреНрд▓реЗрдЯ рдХрд┐рдВрдордд: рд╢реНрд░реЗрдгреАрдиреБрд╕рд╛рд░ рд╕рдВрдкреВрд░реНрдг рдпрд╛рджреА (2026
рд╢реНрд░реЗрдгреАрдиреБрд╕рд╛рд░ рдЭрд╛рд░рдЦрдВрдбрдордзреАрд▓ рдлреЕрдиреНрд╕реА рдирдВрдмрд░рдЪреНрдпрд╛ рдХрд┐рдВрдорддреА тВ╣15,000 рддреЗ тВ╣5 рд▓рд╛рдЦ рдкрд░реНрдпрдВрдд рдЕрд╕рддрд╛рдд. рд╕рд░реНрд╡рд╛рдд рдкреНрд░реАрдорд┐рдпрдо рдХреНрд░рдорд╛рдВрдХ тАФ 0001 тАФ тВ╣5 рд▓рд╛рдЦ рдкрд╛рд╕реВрди рд╕реБрд░реВ рд╣реЛрддреЗ. рдорд╛рдирдХ рдЕрд░реНрдз-рдлреЕрдиреНрд╕реА рдХреНрд░рдорд╛рдВрдХ тВ╣15,000 рдкрд╛рд╕реВрди рдХрд┐рдВрдорддреА рдЭрд╛рд░рдЦрдВрдб рдЖрд░рдЯреАрдУрджреНрд╡рд╛рд░реЗ рдирд┐рд╢реНрдЪрд┐рдд рдХреЗрд▓реНрдпрд╛ рдЬрд╛рддрд╛рдд рдЖрдгрд┐ рдмреБрдХрд┐рдВрдЧ рдХрд┐рдВрд╡рд╛ рд▓рд┐рд▓рд╛рд╡рд╛рдд рд╡рд┐рдЬрдпрд╛рдЪреНрдпрд╛ рд╡реЗрд│реА рдкрд░рд┐рд╡рд╛рд╣рди рдкреЛрд░реНрдЯрд▓рджреНрд╡рд╛рд░реЗ рднрд░рддрд╛рдд
рд╕рдВрдкреВрд░реНрдг рдЭрд╛рд░рдЦрдВрдб рдлреЕрдиреНрд╕реА рдирдВрдмрд░ рдХрд┐рдВрдордд рдмреНрд░реЗрдХрдбрд╛рдЙрди
рд╢реНрд░реЗрдгреА | рдЙрджрд╛рд╣рд░рдгрд╛рд░реНрде | рдХрд┐рдорд╛рди рдмреБрдХрд┐рдВрдЧрдЪреА |
|---|---|---|
рд╕реБрдкрд░ рдПрд▓рд┐рдЯ | 0001 | тВ╣5,00,000 |
рдПрдХрд▓ рдЕрдВрдХрд╛/рдкреНрд░реАрдорд┐рдп | 0003, 00005, 0007, 00009 | тВ╣3,00,000 |
рдПрд▓рд┐рдЯ | 0002, 00011, 0022, 0100 | тВ╣2,00,000 |
рдЕрд░реНрдз-рдлреЕрдиреНрд╕реА/рд╡реНрд╣ | 1111, 4444, 7777, 8888, 9999 | тВ╣1,00,000 |
рдирд┐рд╡рдб рдХреНрд░рдорд╛рдВрдХ | 0786, 1008, 2000, 5000 | тВ╣15,000 тАФ тВ╣50,000 |
рдорд╣рддреНрддреНрд╡рд╛рдЪреЗ:рд╣реЗ рдХрд┐рдорд╛рди рдЖрд░рдХреНрд╖рдг рдХрд┐рдВрдорддреА рдЖрд╣реЗрдд. рдИ-рд▓рд┐рд▓рд╛рдЬрдордзреНрдпреЗ, рдЕрдВрддрд┐рдо рд░рдХреНрдХрдо рдХрд┐рддреА рдмреАрдбрд░ рд╕реНрдкрд░реНрдзрд╛ рдХрд░рддрд╛рдд рдпрд╛рд╡рд░ рдЕрд╡рд▓рдВрдмреВрди рд░рд╛рд╖реНрдЯреНрд░реАрдп рд╕реНрддрд░рд╛рд╡рд░, рд╣рд░рд┐рдпрд╛рдгрд╛ рдордзреАрд▓ рдПрдЪрдЖрд░ 88рдмреА 8888 рд╕рд╛рдареА рд╣рд╛ рд░реЗрдХреЙрд░реНрдб тВ╣1.17 рдХреЛрдЯреА рдЖрд╣реЗ.
рдкреНрд░реЛ рдЯрд┐рдк:0001 рдЖрдгрд┐ 7777 рд╕рд╛рд░рдЦреНрдпрд╛ рдХреНрд░рдорд╛рдВрдХрд╛рдВрдЪреА рдиреЗрд╣рдореАрдЪ рд╣рд▓рд╛рдо рдХреЗрд▓реА рдЬрд╛рддрд╛рдд - рдЖрдкрдг рддреЗ рдлрдХреНрдд рдмреЗрд╕ рдХрд┐рдВрдорддреАрд╡рд░ рдЖрд░рдХреНрд╖рд┐рдд рдХрд░реВ рд╢рдХрдд рдирд╛рд╣реА рдЖрдкрд▓реНрдпрд╛рд▓рд╛ рдмрд┐рдб рд▓рд╛рд╡рдгреЗ рдЖрдгрд┐ рдЬрд┐рдВрдХрдгреЗ рдЖрд╡
рдЭрд╛рд░рдЦрдВрдб рдордзреНрдпреЗ рдХреЛрдгрддреЗ рдирдВрдмрд░ рд╡реНрд╣реАрдЖрдпрдкреА рдХрд┐рдВрд╡рд╛ рдлреЕрдиреНрд╕реА рдЖрд╣реЗрдд рдЕрдВрддрд┐рдо рд╕реНрдерд┐рддреА рддрдкрд╛рд╕рдХ
рдкреНрд░рддреНрдпреЗрдХ рдирдВрдмрд░ рд╡реНрд╣реАрдЖрдпрдкреА рдХрд┐рдВрд╡рд╛ рдлреЕрдиреНрд╕реА рдирдВрдмрд░ рдореНрд╣рдгреВрди рдЭрд╛рд░рдЦрдВрдбрдордзреНрдпреЗ, рдПрдЦрд╛рджреА рд╕рдВрдЦреНрдпрд╛ рдЖрд░рдЯреАрдУрджреНрд╡рд╛рд░реЗ рдкрд░рд┐рднрд╛рд╖рд┐рдд рдХреЗрд▓реЗрд▓реНрдпрд╛ рд╡рд┐рд╢реЗрд╖ рд╢реНрд░реЗрдгреАрдордзреНрдпреЗ рдЖрд▓реНрдпрд╛рд╕ рдЕрдВрдХ 'рдлреЕрдиреНрд╕реА' рдореНрд╣рдгреВрди рд╡рд░реНрдЧреАрдХреГрдд рдХреЗрд▓реЗ рдЬрд╛рддреЗ - рдЬрд╕реЗ рдХреА рдкреБрдирд░рд╛рд╡реГрддреНрддреА рдЕрдВрдХ, рдПрдХрд▓-рдЕрдВрдХ рдЖрдкрдг fancy.parivahan.gov.in рд╡рд░ рдХреЛрдгрддреНрдпрд╛рд╣реА рдирдВрдмрд░рдЪреА рд╕реНрдерд┐рддреА рдЖрдгрд┐ рдЙрдкрд▓рдмреНрдзрддрд╛ рддрдкрд╛рд╕реВ рд╢рдХрддрд╛.
рд╡рд┐рд╢рд┐рд╖реНрдЯ рд╕рдВрдЦреНрдпрд╛ рдХрд╕реЗ рд╡рд░реНрдЧреАрдХреГрдд рдХреЗрд▓реЗ рдЬрд╛
0001тАФ рд╣реЛрдп, рд╣рд╛ рд╡реНрд╣реАрдЖрдпрдкреА рдирдВрдмрд░ рдЖрд╣реЗ. рд╣реА рд╕реБрдкрд░ рдПрд▓рд┐рдЯ рд╢реНрд░реЗрдгреА рдЖрд╣реЗ рдЬреА тВ╣5 рд▓рд╛рдЦ рдкрд╛рд╕реВрди рд╕реБрд░реВ рд╣реЛрддреЗ[5]
1111- рд╣реЛрдп, рд╡реНрд╣реАрдЖрдпрдкреА/рдлреЕрдиреНрд╕реА рдирдВрдмрд░ рдЕрд░реНрдз-рдлреЕрдиреНрд╕реА рдкреБрдирд░рд╛рд╡реГрддреНрддреА-рдЕрдВрдХ рд╢реНрд░реЗрдгреАрдЦрд╛рд▓реА рдпреЗрддреЗ,
7777тАФ рд╣реЛрдп, рд╡реНрд╣реАрдЖрдпрдкреА рдХреНрд░рдорд╛рдВрдХ. резрезрез рд╕рд╛рд░рдЦреА рдкреБрдирд░рд╛рд╡реГрддреНрддреА-рдЕрдВрдХ рд╢реНрд░реЗрдгреА, рдХрд┐рдорд╛рди тВ╣
9999тАФ рд╣реЛрдп, рд╡реНрд╣реАрдЖрдпрдкреА рдХреНрд░рдорд╛рдВрдХ. рдкреБрдирд░рд╛рд╡реГрддреНрддреА рдЕрдВрдХ, рдЕрд░реНрдз-
8055тАФ рд╣рд╛ рдПрдХ рдорд╛рдирдХ рдХреНрд░рдорд╛рдВрдХ рдЖрд╣реЗ рдЬреЛ рдЭрд╛рд░рдЦрдВрдбрдЪреНрдпрд╛ рдЖрд░рдЯреАрдУ рд╕рд┐рд╕реНрдЯрдордордзреНрдпреЗ рд╡реНрд╣реАрдЖрдпрдкреА рдХрд┐рдВрд╡рд╛ рдлреЕрдиреНрд╕реА рдирдВрдмрд░ рдореНрд╣рдгреВрди рд╡рд░реНрдЧреАрдХреГрдд рдирд╛рд╣реА рд╣реЗ рдкреБрдирд░рд╛рд╡реГрддреНрддреА-рдЕрдВрдХ рдХрд┐рдВрд╡рд╛ рдХрдореА рдорд╛рд▓рд┐рдХрд╛ рдирд┐рдХрд╖ рдкреВрд░реНрдг рдХрд░рдд
рдХреЛрдгрддреНрдпрд╛рд╣реА рдирдВрдмрд░рдЪреА рд╕реНрдерд┐рддреА рдСрдирд▓рд╛рдЗрди рдХрд╢реА рдд
рдлреЕрдиреНрд╕реА. рдкреЕрд░рд┐рд╡рд╛рд╣рд╛рди.gov.in рд╡рд░ рдЬрд╛
рдХреНрд▓рд┐рдХ рдХрд░рд╛'рдХреНрд░рдорд╛рдВрдХрд╛рдиреБрд╕рд╛рд░ рдЙрдкрд▓рдмреНрдз рдХреНрд░рдорд╛рдВрдХ
рдирд┐рд╡рдбрд╛рдЭрд╛рд░рдЦрдВрдбрдЖрдкрд▓реЗ рд░рд╛рдЬреНрдп рдЖрдгрд┐ рдЖрдкрд▓реНрдпрд╛ рд╡рд┐рд╢рд┐рд╖реНрдЯ рдЖрд░рдЯреАрдУ рдореНрд╣рдгреВрди
рддреБрдореНрд╣рд╛рд▓рд╛ рддрдкрд╛рд╕реВ рдЗрдЪреНрдЫрд┐рдд рдирдВрдмрд░
рдкреЛрд░реНрдЯрд▓ рд╣реЗ рджрд░реНрд╢рд╡рд┐рддреЗ рдХреА рддреЗ рдЙрдкрд▓рдмреНрдз рдЖрд╣реЗ, рд▓рд┐рд▓рд╛рд╡рд╛рдЦрд╛рд▓реА рдЖрд╣реЗ рдХрд┐рдВрд╡рд╛ рдЖрдзреАрдкрд╛рд╕реВрди
рдЖрд░рдЯреАрдУрд▓рд╛ рдХреЙрд▓ рди рдХрд░рддрд╛ рдкрд░рд┐рд╡рд╛рд╣рди рдлреЕрдиреНрд╕реА рдирдВрдмрд░ рдЙрдкрд▓рдмреНрдзрддрд╛ рддрдкрд╛рд╕рдгреНрдпрд╛рдЪрд╛ рд╣рд╛ рд╕рд░реНрд╡рд╛рдд рд╡реЗрдЧрд╡рд╛рди рдорд╛
рдЭрд╛рд░рдЦрдВрдб рдордзреНрдпреЗ рдлреЕрдиреНрд╕реА рдирдВрдмрд░ рдкреНрд▓реЗрдЯ рдСрдирд▓рд╛рдЗрди рдХрд╢реА рдмреБрдХ рдХрд░рд╛рд╡реА: рдПрдХ рд╕рдВ
рдЭрд╛рд░рдЦрдВрдб рдордзреНрдпреЗ рдлреЕрдиреНрд╕реА рдирдВрдмрд░ рдмреБрдХ рдХрд░рдгреНрдпрд╛рд╕рд╛рдареА рдЖрдкрдг рдкрд░рд┐рд╡рд╛рд╣рди рдкреЛрд░реНрдЯрд▓рд╡рд░ рдиреЛрдВрджрдгреА рдХрд░рддрд╛, рдЖрдкрд▓рд╛ рдЖрд░рдЯреАрдУ рдЖрдгрд┐ рдЗрдЪреНрдЫрд┐рдд рдирдВрдмрд░ рдирд┐рд╡рдбрд╛, рдЖрд░рдХреНрд╖рдг рд╢реБрд▓реНрдХ рдСрдирд▓рд╛рдЗрди рднрд░рд╛ рдЖрдкрд▓реНрдпрд╛ рдХрд╛рдЧрджрдкрддреНрд░реЗ рддрдпрд╛рд░ рдЕрд╕рд▓реНрдпрд╛рд╕ рд╕рдВрдкреВрд░реНрдг рдкреНрд░рдХреНрд░рд┐рдпреЗрд╕ 15-30 рдорд┐рдирд┐рдЯреЗ рд▓рд╛рдЧрддрд╛рдд рдХреЛрдгрддреНрдпрд╛рд╣реА рдЖрд░рдЯреАрдУ рдПрдЬрдВрдЯ рдХрд┐рдВрд╡рд╛ рдордзреНрдпрд╡рд░реНрддреА рдЖрд╡рд╢реНрдпрдХ рдирд╛рд╣реА.
рдпрд╛ рдЪрд░рдгрд╛рдВрдЪреЗ рдирдХреНрдХреАрдЪ рдЕрдиреБ
рдкреЛрд░реНрдЯрд▓рд▓рд╛ рднреЗрдЯтАФ vahan.parivahan.gov.in рд╡рд░ рдЬрд╛ рдЖрдгрд┐ 'рдлреЕрдиреНрд╕реА рдирдВрдмрд░ рдЕрд▓реЙрдХреЗрд╢рди' рд╡рд░ рдХреНрд▓рд┐рдХ рдХрд░рд╛
рдЖрдкрд▓реЗ рдЦрд╛рддреЗ рддрдпрд╛рд░ рдХрд░рд╛- рд╕рд╛рд░реНрд╡рдЬрдирд┐рдХ рд▓реЙрдЧрд┐рди рд▓рд┐рдВрдХрд╡рд░ рдХреНрд▓рд┐рдХ рдХрд░рд╛ рдЖрдгрд┐ рдЖрдкрд▓реНрдпрд╛ рдореЛрдмрд╛рдЗрд▓ рдирдВрдмрд░ рдЖрдгрд┐ рдИ
рдЖрдкрд▓реЗ рд░рд╛рдЬреНрдп рдЖрдгрд┐ рдЖрд░рдЯреАрдУ рдирд┐рд╡рдбрд╛- рдЭрд╛рд░рдЦрдВрдб рдирд┐рд╡рдбрд╛, рдирдВрддрд░ рдЖрдкрд▓рд╛ рд╡рд┐рд╢рд┐рд╖реНрдЯ рдЖрд░рдЯреАрдУ рдирд┐рд╡рдбрд╛ (рдЙрджрд╛., рд░рд╛рдВрдЪреА, рдЬрдорд╢реЗрджрдкреБрд░, рдзрдирдмрд╛рдж, рдмреЛрдХрд╛рд░реЛ)
рдЖрдкрд▓рд╛ рдирдВрдмрд░ рд╢реЛрдзрд╛тАФ рдереЗрдЯ рдЖрд░рдХреНрд╖рдг рдХрд┐рдВрд╡рд╛ рд▓рд┐рд▓рд╛рд╡рд╛рд╕рд╛рдареА рдЖрдкрд▓рд╛ рдЗрдЪреНрдЫрд┐рдд рдирдВрдмрд░ рдЙрдШрдбрд▓рд╛ рдЖрд╣реЗ рдХреА рдирд╛рд╣реА рд╣реЗ рддрдкрд╛рд╕рдгреНрдпрд╛рд╕рд╛рдареА 'рдЙрдкрд▓рдмреНрдз рдирдВрдмрд░
рд░рд┐рдЭрд░реНрд╡реНрд╣ рдХрд┐рдВрд╡рд╛ рдмрд┐- рдирд┐рд╡рдб рдирдВрдмрд░рд╕рд╛рдареА, рдереЗрдЯ рдЖрд░рдХреНрд╖рдг рд╢реБрд▓реНрдХ рднрд░рд╛. рдкреНрд░реАрдорд┐рдпрдо рдХреНрд░рдорд╛рдВрдХрд╛рдВрд╕рд╛рдареА (0001, 7777, рдЗ.), рдИ-рд▓рд┐рд▓рд╛рд╡ рдкреНрд░рд╡рд┐рд╖реНрдЯ рдХрд░рд╛
рджрд╕реНрддрдРрд╡рдЬреА- рдЖрдкрд▓реНрдпрд╛ рд╡рд╛рд╣рдирд╛рдЪреЗ рддрд╛рддреНрдкреБрд░рддреНрдпрд╛ рдиреЛрдВрджрдгреА рдкреНрд░рдорд╛рдгрдкрддреНрд░ (рдЯреАрдЖрд░рд╕реА), рдЖрдпрдбреА рдкреБрд░рд╛рд╡рд╛ рдЖрдгрд┐
рдСрдирд▓рд╛рдЗрди рдкреИ- рдкрд░рд┐рд╡рд╛рд╣рди рдкреЗрдореЗрдВрдЯ рдЧреЗрдЯрд╡реЗрджреНрд╡рд╛рд░реЗ рдиреЗрдЯ рдмрдБрдХрд┐рдВрдЧ, рдпреВрдкреАрдЖрдп рдХрд┐рдВрд╡рд╛ рдбреЗрдмрд┐рдЯ/рдХреНрд░реЗрдбрд┐рдЯ
рдкреБрд╖реНрдЯреА рдорд┐рд│рд╡рд╛тАФ рддреБрдореНрд╣рд╛рд▓рд╛ рддреБрдордЪреНрдпрд╛ рдореЛрдЬрд▓реЗрд▓реНрдпрд╛ рдлреЕрдиреНрд╕реА рдирдВрдмрд░рд╕рд╣ рдПрд╕рдПрдордПрд╕ рдЖрдгрд┐ рдИрдореЗ
рдЖрдкрд▓реНрдпрд╛рд▓рд╛ рдЖрд╡рд╢реНрдпрдХ рдЕрд╕рд▓реЗрд▓реНрдпрд╛ рдореБрдЦреНрдп
рддрд╛рддреНрдкреБрд░рддреЗ рдиреЛрдВрджрдгреА рдкреНрд░рдорд╛рдгрдкрддреНрд░ (рдЯреАрдЖрд░рд╕реА
рдЖрдзрд╛рд░ рдХрд╛рд░реНрдб рдХрд┐рдВрд╡рд╛ рдкрд╛рди рдХрд╛рд░реНрдб
рдбреАрд▓рд░рдХрдбреВрди рд╡рд╛рд╣рди рдЪрд╛рд▓рди
рдкрд╛рд╕рдкреЛрд░реНрдЯ рдЖрдХрд╛рд░рд╛рдЪреЗ рдлреЛрдЯ
рдЪрдВрдбреАрдЧрдбрдЪреНрдпрд╛ рдЖрд░рдПрд▓рдПрдЪреНрдпрд╛ рдиреЛрдВрджрдгреА рдЖрдгрд┐ рдкрд░рд╡рд╛рдирд╛ рдЕрдзрд┐рдХрд╛рд░реА рд╕рдВрдЬреАрд╡ рдХреЛрд╣рд▓реА рдпрд╛рдВрдиреА рдкреБрд╖реНрдЯреА рдХреЗрд▓реА рдХреА рдбрд┐рдЬрд┐рдЯрд▓ рд╕рд┐рд╕реНрдЯрдордиреЗ тАЬрд╡рд┐рд╡реЗрдХреАрд╕рд╛рдареА рдХреЛрдгрддреАрд╣реА рд╡реНрдпрд╛рдкреНрддреА рд╕реЛрдбрдд рдирд╛рд╣реАтАЭ, рдЬреНрдпрд╛рдореБрд│реЗ рдкреНрд░рдХреНрд░рд┐рдп
рдкрд░рд┐рд╡рд╛рд╣рди рдкреЛрд░реНрдЯрд▓: рдереЗрдЯ рдлреЕрдиреНрд╕реА рдирдВрдмрд░ рдЙрдкрд▓рдмреНрдзрддрд╛
рдЭрд╛рд░рдЦрдВрдб рдордзреНрдпреЗ рдлреЕрдиреНрд╕реА рдирдВрдмрд░ рдЙрдкрд▓рдмреНрдзрддрд╛ рддрдкрд╛рд╕рдгреНрдпрд╛рдЪрд╛ рд╕рд░реНрд╡рд╛рдд рд╡реЗрдЧрд╡рд╛рди рдорд╛рд░реНрдЧ fancy.parivahan.gov.in рджреНрд╡рд╛рд░реЗ рдЖрд╣реЗ. 'рд╕рд┐рд░реАрдЬ рдУрдкрди рд╕реНрдЯреЗрдЯрд╕' рдкреГрд╖реНрда рдкреНрд░рддреНрдпреЗрдХ рдЭрд╛рд░рдЦрдВрдб рдЖрд░рдЯреАрдУрдордзреНрдпреЗ рдмреБрдХрд┐рдВрдЧрд╕рд╛рдареА рд╕рдзреНрдпрд╛ рдХреЛрдгрддреНрдпрд╛ рдХреНрд░рдорд╛рдВрдХрд╛рдВрдЪреА рдорд╛рд▓рд┐рдХрд╛ рдЙрдкрд▓рдмреНрдз рдЖрд╣реЗ, рдЖрд░рдХреНрд╖рд┐рдд рдХрд┐рдВрд╡рд╛ рдЖрдзреАрдкрд╛рд╕реВрдирдЪ рд╡рд╛рдЯрд╡рд┐рд▓реЗрд▓реЗ рдЖрд╣реЗ рдХреА рдирд╛рд╣реА рд╣реЗ рдкрд╛рд╣рдгреНрдпрд╛рд╕рд╛рдареА рдЖрдкрдг рд╡рд┐рд╢рд┐рд╖реНрдЯ рдХреНрд░рдорд╛рдВрдХрд╛рджреНрд╡рд╛рд░реЗ
рдкреНрд░рддреНрдпреЗрдХ рд╕реНрдерд┐рддреАрдЪрд╛ рдЕрд░реНрде рдЕрд╕рд╛ рдЖрд╣реЗ:
рдЙрдкрд▓рдмреНрдзтАФ рдирдВрдмрд░ рдЖрд░рдХреНрд╖рд┐рдд рдХреЗрд▓реЗ рдЬрд╛рдК рд╢рдХрддреЗ рдХрд┐рдВрд╡рд╛ рдЖрддреНрддрд╛рдЪ рдмреЛрд▓рдгреА
рдмрд┐рдбрд┐рдВрдЧ рдУрдкрди- рдИ-рд▓рд┐рд▓рд╛рдо рд╕рдХреНрд░рд┐рдп рдЖрд╣реЗ; рдЖрдкрдг рдмрд┐рдб рджреЗрдК рд╢рдХрддрд╛
рдЖрд░рдХреНрд╖рд┐рдд- рдХреЛрдгреАрддрд░реА рдЖрдзреАрдкрд╛рд╕реВрдирдЪ рдЖрд░рдХреНрд╖рдг рд╢
рд▓рд╛рд╡рдЯ рдХреЗрд▓реЗрд▓реЗ- рд╣рд╛ рдирдВрдмрд░ рдХрд╛рдпрдорд╕реНрд╡рд░реВрдкрдгреЗ рдПрдЦрд╛рджреНрдпрд╛ рд╡рд╛рд╣рдирд╛рд▓рд╛ рдирд┐
рдлрд┐рд▓реНрдЯрд░ рдХрд░рддрд╛рдирд╛ рдЬрд╛рдгреВрди рдШреЗрдгреНрдпрд╛рд╕рд╛рдареА рдЭрд╛рд░рдЦрдВрдб рдЖрд░рдЯреАрдУ рдХреЛрдб:
рдЬреЗрдПрдЪ 01 - рд░рд╛рдВрдЪреА
рдЬреЗрдПрдЪ режреи - рдЬрдорд╢реЗрджрдкреБрд░ (рдкреВрд░реНрд╡ рд╕рд┐рдВрдШрднреВрдо)
рдЬреЗрдПрдЪ 03 - рдзрдирдмрд╛рдж
рдЬреЗрдПрдЪ 04 - рдмреЛрдХрд╛рд░реЛ
рдЬреЗрдПрдЪ 05 тАФ рд╣рдЬрд╛рд░реАрдмрд╛рдЧ
рдЭрд╛рд░рдЦрдВрдбрдЪреНрдпрд╛ рдХрд┐рдВрдорддреАрд╕рд╣ рд╕рдВрдкреВрд░реНрдг рдкрд░рд┐рд╡рд╛рд╣рди рдлреЕрдиреНрд╕реА рдирдВрдмрд░ рд╕реВрдЪреАрд╕рд╛рдареА, рдкреЛрд░реНрдЯрд▓рд╡рд░ рдЖрдкрд▓рд╛ рдЖрд░рдЯреАрдУ рдирд┐рд╡рдбрд╛ рдЖрдгрд┐ рдкреНрд░рддреНрдпреЗрдХ рдЦреБрд▓рд╛ рдХреНрд░рдорд╛рдВрдХ рддреНрдпрд╛рдЪреНрдпрд╛ рд░рд┐рдЭрд░реНрд╡реНрд╣ рдХрд┐рдВрдорддреАрд╕рд╣ рдкрд╛рд╣рдгреНрдпрд╛рд╕рд╛рдареА 'рд╕рд░реНрд╡ рдЙрдкрд▓рдмреНрдз (рдлреЕрдиреНрд╕реА рд╣рд╛ рд╕рд░реНрд╡рд╛рдд рдЕрдЪреВрдХ, рд░рд┐рдЕрд▓-рдЯрд╛рдЗрдо рд╕реНрддреНрд░реЛрдд рдЖрд╣реЗ - рдХреЛрдгрддреНрдпрд╛рд╣реА рддреГрддреАрдп-рдкрдХреНрд╖
рдЭрд╛рд░рдЦрдВрдб рдордзреАрд▓ рд╡реНрд╣реАрдЖрдпрдкреА рдирдВрдмрд░рд╕рд╛рдареА рдИ-рд▓рд┐рд▓рд╛рд╡: рдмреЛрд▓рдгреНрдпрд╛рдЪреА рдзреЛрд░
рдЭрд╛рд░рдЦрдВрдбрдордзреАрд▓ рдкреНрд░реАрдорд┐рдпрдо рдлреЕрдиреНрд╕реА рдХреНрд░рдорд╛рдВрдХ - рдЬрд╕реЗ рдХреА 0001, 0007, 1111 рдЖрдгрд┐ 7777 - рдкрд░рд┐рд╡рд╛рд╣рди рдкреЛрд░реНрдЯрд▓рд╡рд░ рдСрдирд▓рд╛рдЗрди рдИ-рд▓рд┐рд▓рд╛рд╡рд╛рджреНрд╡рд╛рд░реЗ рд╡рд╛рдЯрдк рдХреЗрд▓реЗ рдЬрд╛рддрд╛рдд. рдмрд┐рдбрд┐рдВрдЧ рд╡рд┐рдВрдбреЛ рд╕рд╛рдорд╛рдиреНрдпрдд: 3-7 рджрд┐рд╡рд╕ рдЙрдШрдбреА рд╕рд░реНрд╡рд╛рдд рдЬрд╛рд╕реНрдд рдмреЛрд▓рд╛рджрд╛рд░ рдЬрд┐рдВрдХрддреЛ рдЖрдгрд┐ рдирд┐рд▓рд╛рдо рдмрдВрдж рдЭрд╛рд▓реНрдпрд╛рдирдВрддрд░ 24-48 рддрд╛рд╕рд╛рдВрдЪреНрдпрд╛ рдЖрдд рд╕рдВрдкреВрд░реНрдг рд░рдХреНрдХрдо рджреЗрдгреЗ
рдЭрд╛рд░рдЦрдВрдб рдлреЕрдиреНрд╕реА рдирдВрдмрд░ рд▓рд┐рд▓рд╛рд╡ рдХрд╢реА рдХрд╛рдо рдХрд░рддреЗ
рдиреЛрджрдгреА- рдЖрдкрд▓реЗ рдкрд░рд┐рд╡рд╛рд╣рди рдЦрд╛рддреЗ рддрдпрд╛рд░ рдХрд░рд╛ рдЖрдгрд┐ рд▓рд┐рд▓рд╛рд╡ рдЙрдШрдбрдгреНрдпрд╛рдкреВрд░реНрд╡реА рд▓реЙрдЧ рдЗрди рдХрд░рд╛
рд╕реБрд░рдХреНрд╖рд╛ рдареЗрд╡тАФ рд╕рд╣рднрд╛рдЧреА рд╣реЛрдгреНрдпрд╛рд╕рд╛рдареА рдкрд░рддрд╛рд╡рдгреНрдпрд╛рдпреЛрдЧреНрдп рдареЗрд╡ (рд╕рд╛рдорд╛рдиреНрдпрдд: тВ╣ 11,000тАФтВ╣ 25,000) рднрд░рд╛
рдЖрдкрд▓реА рдмрд┐рдб рджреНрдпрд╛- рдЖрдкрд▓реА рдЬрд╛рд╕реНрддреАрдд рдЬрд╛рд╕реНрдд рдмрд┐рдб рд░рдХреНрдХрдо рдкреНрд░рд╡рд┐рд╖реНрдЯ рдХрд░рд╛; рдЖрдкрд▓реНрдпрд╛ рдорд░реНрдпрд╛рджреЗрдкрд░реНрдпрдВрдд
рд▓рд┐рд▓рд╛рд╡рд╛рдЪреЗ рдирд┐рд░реАрдХреНрд╖рдг рдХрд░рд╛тАФ рд░рд┐рдЕрд▓ рдЯрд╛рдЗрдордордзреНрдпреЗ рдкреЛрд░реНрдЯрд▓рд╡рд░реАрд▓ рдЭрд╛рд░рдЦрдВрдб рдлреЕрдиреНрд╕реА рдирдВрдмрд░ рд▓рд┐рд▓рд╛рд╡
рдЬрд┐рдВрдХреВ рдЖрдгрд┐ рдкреИрд╕реЗ- рдЖрдкрдг рдЬрд┐рдВрдХрд▓реНрдпрд╛рд╕, рдЕрдВрддрд┐рдо рдореБрджрддреАрдд рдкреВрд░реНрдг рдмрд┐рдбрдЪреА рд░рдХреНрдХрдо рджреНрдпрд╛ рдХрд┐рдВрд╡рд╛ рдЖрдкрд▓реА рдареЗрд╡ рдХрдореА рдХрд░рд╛
рдмрд┐рдбрд┐рдВрдЧ рдЯрд┐рдкрд╛:
рд▓рд┐рд▓рд╛рд╡рд╛рдЪреА рддрд╛рд░реАрдЦ рддрдкрд╛рд╕рд╛ рдЖрдгрд┐ рдХреЕрд▓реЗрдВрдбрд░ рд╕реНрдорд░рдгрдкрддреНрд░ рд╕реЗрдЯ рдХрд░рд╛ - рд╡рд┐рд╕реНрддрд╛рд░рд╛рд╢рд┐рд╡рд╛рдп
рднрд╛рд╡рдирд┐рдХрджреГрд╖реНрдЯреНрдпрд╛ рдЬрд╛рд╕реНрдд рдмреЛрд▓реВ рдирдХрд╛; рдЖрдкрдг рдкреНрд░рд╛рд░рдВрдн рдХрд░рдгреНрдпрд╛рдкреВрд░реНрд╡реА
рдЖрдкрдг рдЧрдорд╛рд╡рд▓реНрдпрд╛рд╕, рдЖрдкрд▓реА рд╕реБрд░рдХреНрд╖рд╛ рдареЗрд╡ 7 рдХрд╛рд░реНрдп рджрд┐рд╡рд╕рд╛рдВрдЪреНрдпрд╛ рдЖрдд рдкреВрд░реНрдгрдкрдгреЗ рдкрд░рдд
рдЪреЗрддрд╛рд╡рдгреА:рдЬрд┐рдВрдХрд▓реНрдпрд╛рдирдВрддрд░ рдбрд┐рдлреЙрд▓реНрдЯрд┐рдВрдЧрдЪреЗ рдкрд░рд┐рдгрд╛рдо рд╣рд░рд┐рдпрд╛рдгрд╛ рдордзреНрдпреЗ рдПрдЪрдЖрд░ 88 рдмреА 8888 рд░реБрдкрдпреЗ 1.17 рдХреЛрдЯреА рдЬрд┐рдВрдХрд▓реЗрд▓реНрдпрд╛ рдЖрдгрд┐ рддреНрдпрд╛рдирдВрддрд░ рдкреИрд╕реЗ рджреЗрдгреНрдпрд╛рд╕ рдирдХрд╛рд░ рджрд┐рд▓реЗрд▓реНрдпрд╛ рдПрдХрд╛ рдмреЛрд▓рд╛рджрд╛рд░рд╛рд▓рд╛ рд╕[4]. рд╣реЗ рдирд┐рдпрдо рдЭрд╛рд░рдЦрдВрдбрдордзреНрдпреЗ рд▓рд╛рдЧреВ рд╣реЛрддрд╛рдд.
рдЭрд╛рд░рдЦрдВрдб рдордзреАрд▓ рдЙрдЪреНрдЪ рд╕реБрд░рдХреНрд╖рд╛ рдиреЛрдВрджрдгреА рдкреНрд▓реЗрдЯ (рдПрдЪрдПрд╕рдЖрд░рдкреА): рдирд┐рдпрдо, рдХрд┐рдВрдордд
рдЭрд╛рд░рдЦрдВрдбрдордзреАрд▓ рд╕рд░реНрд╡ рд╡рд╛рд╣рдирд╛рдВрд╕рд╛рдареА HSRP (рдЙрдЪреНрдЪ рд╕реБрд░рдХреНрд╖рд╛ рдиреЛрдВрджрдгреА рдкреНрд▓реЗрдЯ) рдЕрдирд┐рд╡рд╛рд░реНрдп рдЖрд╣реЗ рд╕рд╛рд░реНрд╡рдЬрдирд┐рдХ рд░рд╕реНрддреНрдпрд╛рд╡рд░ рдЖрдкрд▓реЗ рдирд╡реАрди рд╡рд╛рд╣рди рдЪрд╛рд▓рд╡рд┐рдгреНрдпрд╛рдкреВрд░реНрд╡реА рдЖрдкрдг рдПрдЪрдПрд╕рдЖрд░рдкреА рдл рдЭрд╛рд░рдЦрдВрдбрдордзреАрд▓ рдЦрд░реНрдЪ рд╡рд╛рд╣рдирд╛рдЪреНрдпрд╛ рдкреНрд░рдХрд╛рд░рд╛рд╡рд░ рдЕрд╡рд▓рдВрдмреВрди рдЕрдВрджрд╛рдЬреЗ тВ╣400 рддреЗ тВ╣1,100 рдкрд░реНрдпрдВрдд рдЖрд╣реЗ (рдЯреВ-рд╡реНрд╣реАрд▓рд░ рд╡рд┐рд░реБрджреНрдз рдлреЛрд░-рдЪрд╛рдХрд░). рдЖрдкрд▓рд╛ рдлреЕрдиреНрд╕реА рдирдВрдмрд░ рдЖрдкрд▓реНрдпрд╛ рдПрдЪрдПрд╕рдЖрд░рдкреАрд╡рд░ рдПрдореНрдмреЙрд╕реНрдЯ рдХреЗрд▓
рдЭрд╛рд░рдЦрдВрдбрд╕рд╛рдареА рдкреНрд░рдореБрдЦ рдПрдЪрдПрд╕рдЖрд░рдкреА рддрдереНрдпреЗ:
рдЕрдирд┐рд╡рд╛рд░реНрдп?рд╣реЛрдп. рднрд╛рд░рддрд╛рдЪреНрдпрд╛ рд╕рд░реНрд╡реЛрдЪреНрдЪ рдиреНрдпрд╛рдпрд╛рд▓рдпрд╛рдиреЗ рд╕рд░реНрд╡ рд╡рд╛рд╣рдирд╛рдВрд╕рд╛рдареА рдПрдЪрдПрд╕рдЖрд░рдкреА рдЖрдЬреНрдЮрд╛ рдХреЗрд▓реА рдЖрдгрд┐ рдЭрд╛рд░рдЦрдВрдб рд╣рд╛ рдирд┐рдпрдо
рдореА рдПрдЪрдПрд╕рдЖрд░рдкреАрд╢рд┐рд╡рд╛рдп рдЪрд╛рд▓рд╡реВ рд╢рдХрддреЛ рдХрд╛?рдирд╛рд╣реА. рдПрдЪрдПрд╕рдЖрд░рдкреАрд╢рд┐рд╡рд╛рдп рдирд╡реАрди рд╡рд╛рд╣рди рдЪрд╛рд▓рд╡рд┐рдгреНрдпрд╛рдореБрд│реЗ рдореЛрдЯрд░ рд╡рд╛рд╣рди рдХрд╛рдпрджреНрдпрд╛рдиреБрд╕рд╛рд░ рджрдВрдб рд▓рд╛рдЧреВ
рдЕрд░реНрдЬ рдХрд╕рд╛ рдХрд░рд╛рд╡рд╛:рдЭрд╛рд░рдЦрдВрдб рд╡рд╛рд╣рддреВрдХ рд╡рд┐рднрд╛рдЧрд╛рдиреЗ рдирд┐рдпрдорд┐рдд рдХреЗрд▓реЗрд▓реНрдпрд╛ рдЕрдзрд┐рдХреГрдд рдПрдЪрдПрд╕рдЖрд░рдкреА рдмреБрдХрд┐рдВрдЧ рдкреЛрд░реНрдЯрд▓рд▓рд╛ рднреЗрдЯ рджреНрдпрд╛
рдкреНрд▓реЗрдЯрд╡рд░ рдХрд╛рдп рдЖрд╣реЗ:рдЖрдкрд▓рд╛ рдлреЕрдиреНрд╕реА/рдирд┐рд╡рдб рдХреНрд░рдорд╛рдВрдХ, рд▓реЗрд╕рд░-рдПрдЪреНрдб рдкрд┐рди, рдХреНрд░реЛрдорд┐рдпрдо-рдЖрдзрд╛рд░рд┐рдд рд╣реЛрд▓реЛрдЧреНрд░рд╛рдо рдЖрдгрд┐ рдПрдХ рдЖрдпрдПрдирдбреА рдкрдЯреНрдЯреА
рд╡реЗрд│рд╛рдкрддреНрд░рдХ:рдПрдЪрдПрд╕рдЖрд░рдкреА рд╕рд╛рдорд╛рдиреНрдпрдд: рдмреБрдХрд┐рдВрдЧрдЪреНрдпрд╛ 7-15 рджрд┐рд╡рд╕рд╛рдЪреНрдпрд╛ рдЖрдд
рдкреНрд░реЛ рдЯрд┐рдк:рдЖрдкрд▓реНрдпрд╛ рдлреЕрдиреНрд╕реА рдирдВрдмрд░рдЪреА рдкреБрд╖реНрдЯреА рдЭрд╛рд▓реНрдпрд╛рдирдВрддрд░ рд▓рдЧреЗрдЪ рддреБрдордЪреЗ рдкреНрд░рддреАрдХреНрд╖рд╛ рдХрд░реВ рдирдХрд╛ - рдЖрдкрд▓реНрдпрд╛ рддрд╛рддреНрдкреБрд░рддреНрдпрд╛ рдиреЛрдВрджрдгреАрдЪреА рд╡реИрдзрддрд╛ рд╡рд┐рдВрдбреЛ рдЖрд╣реЗ рдЖрдгрд┐ рдХрд╛рдпрдорд╕реНрд╡рд░реВрдкреА рдиреЛрдВрджрдгреА рдкреВрд░реНрдг рдХрд░рдгреНрдпрд╛рд╕рд╛рдареА рдЖрдкрд▓
рдЭрд╛рд░рдЦрдВрдб рдордзреНрдпреЗ рдЖрдкрдг рд╡рд┐рдирд╛рдореВрд▓реНрдп рдлреЕрдиреНрд╕реА рдирдВрдмрд░ рдорд┐рд│рд╡реВ рд╢рдХрддрд╛? (рд╕рд╛рдорд╛рдиреНрдп рд╡рд┐рд░реБрджреНрдз рдЪреЙрдИрд╕ рди
рдЭрд╛рд░рдЦрдВрдб рдордзреНрдпреЗ рдЖрдкрд▓реНрдпрд╛рд▓рд╛ рдлреЕрдиреНрд╕реА рдХрд┐рдВрд╡рд╛ рд╡реНрд╣реАрдЖрдпрдкреА рдирдВрдмрд░ рдореЛрдлрдд рдорд┐рд│реВ рд╢рдХрдд рдирд╛рд╣реА рд╕рд░реНрд╡ рдлреЕрдиреНрд╕реА рдирдВрдмрд░рд╛рдВрдордзреНрдпреЗ рдорд╛рдирдХ рдиреЛрдВрджрдгреА рд╢реБрд▓реНрдХрд╛рдкреЗрдХреНрд╖рд╛ рддрдерд╛рдкрд┐, рдЖрдкрдг рд╡рд┐рд╢рд┐рд╖реНрдЯ рдирдВрдмрд░ рдирд┐рд╡рдбрдд рдирд╕рд▓реНрдпрд╛рд╕, рдЖрд░рдЯреАрдУ рдХреЛрдгрддреНрдпрд╛рд╣реА рдЕрддрд┐рд░рд┐рдХреНрдд рдЦрд░реНрдЪрд╛рд╢рд┐рд╡рд╛рдп рдПрдХ рдорд╛рдирдХ рдХреНрд░рдорд╛рдВрдХ рдХреНрд░рдорд╛рдВрдХ рдирд┐рдпреБрдХреНрдд рдХрд░рддреЛ - рд╣рд╛ рдЖрдкрд▓рд╛ 'рд╡рд┐рдирд╛рдореВ
рдпреЗрдереЗ рдлрд░рдХ рдЖрд╣реЗ:
рдкреНрд░рдХрд╛рд░ | рдХрд╕реЗ рдирд┐рдпреБрдХреНрдд рдХреЗрд▓реЗ рдЖрд╣реЗ | рдЕрдзрд┐рдХ рдЦрд░реНрдЪ |
|---|---|---|
рдорд╛рдирдХ рдХреНрд░рдорд╛рдВрдХ | рдЕрдиреБрдХреНрд░рдорд╛рдд рдЖрд░рдЯреАрдУрджреНрд╡рд╛рд░реЗ рд╕реНрд╡рдпрдВрдЪ | тВ╣0 рдЕрддрд┐рд░рд┐рдХреНрдд |
рдирд┐рд╡рдб рдХреНрд░рдорд╛рдВрдХ | рдЖрдкрдг рдЙрдкрд▓рдмреНрдз рдХреНрд░рдорд╛рдВрдХрд╛рдВрдордзреВрди | тВ╣ 15,000+ |
рдлреЕрдиреНрд╕реА/рд╡реНрд╣реАрдЖрдпрдкреА рдХреНрд░ | рдИ-рд▓рд┐рд▓рд╛рдЬрджреНрд╡рд╛рд░реЗ рдЖрд░рдХреНрд╖рд┐рдд рдХрд┐рдВрд╡рд╛ рд╡рд┐ | тВ╣1 рд▓рд╛рдЦ тАФ тВ╣5 рд▓рд╛рдЦ |
рдЖрдкрдг рд░рд╛рдВрдЪреА рдХрд┐рдВрд╡рд╛ рдЬрдорд╢реЗрджрдкреБрд░рдордзреНрдпреЗ рдХрд╛рд░ рдЦрд░реЗрджреА рдХрд░рдд рдЕрд╕рд▓реНрдпрд╛рд╕ рдЖрдгрд┐ рд╡рд┐рд╢рд┐рд╖реНрдЯ рдХреНрд░рдорд╛рдВрдХрд╛рдЪреА рдХрд╛рд│рдЬреА рдирд╕рд▓реНрдпрд╛рд╕, рдбреАрд▓рд░ рдорд╛рдирдХ рдиреЛрдВрджрдгреА рд╣рд╛рддрд╛рд│рддреЛ рдЖрдгрд┐ рдЖрдкрдг рдХреЗрд╡рд│ рдЖрд░рдЯреАрдУ рдиреЛрдВрджрдгреА рд╢реБрд▓реНрдХ рджреЗрддреЛ рдЭрд╛рд░рдЦрдВрдбрдордзреАрд▓ рдЖрд░рдЯреАрдУ рдиреЛрдВрджрдгреА рд╢реБрд▓реНрдХ рд╡рд╛рд╣рдирд╛рдВрдЪреНрдпрд╛ рдХрд┐рдВрдорддреАрдиреБрд╕рд╛рд░ рдмрджрд▓рддреЗ - рд╕рд╛рдорд╛рдиреНрдпрдд: рдЦрд╛рдЬрдЧреА рдХрд╛рд░рд╕рд╛рдареА рд╡рд╛рд╣рдирд╛рдЪреНрдпрд╛ рдПрдХреНрд╕-рд╢реЛрдЕрд░рдЪреНрдпрд╛
рдмреЙрдЯрдо рд▓рд╛рдЗрди:рдлреЕрдиреНрд╕реА рдирдВрдмрд░ рд╡рд┐рдирд╛рдореВрд▓реНрдп рдирд╛рд╣реАрдд, рдкрд░рдВрддреБ рдорд╛рдирдХ рдирдВ рдЖрдкрд▓реНрдпрд╛ рдмрдЬреЗрдЯрд╡рд░ рдЖрдзрд╛рд░рд┐рдд рдирд┐рд╡рдбрд╛ рдЖрдгрд┐ рдЖрдкрд▓реНрдпрд╛рд╕рд╛рдареА рд╕рдВрдЦреНрдпрд╛ рдХрд┐рддреА рдорд╣рддреНрддреНрд╡рд╛рдЪреА
рдирд┐рд╖реНрдХрд░реНрд╖
рдЭрд╛рд░рдЦрдВрдб рдордзреНрдпреЗ рдлреЕрдиреНрд╕реА рдирдВрдмрд░ рдорд┐рд│рд╡рдгреЗ рдкреВрд░реНрдгрдкрдгреЗ рдСрдирд▓рд╛рдЗрди рдХрд░рдгреНрдпрд╛рдпреЛрдЧреНрдп рдЖрд╣реЗ - рдПрдЬрдВрдЯ рдирд╛рд╣реА, рдХреЛрдгрддреАрд╣реА рдкрд░рд┐рд╡рд╛рд╣рди рдкреЛрд░реНрдЯрд▓ рдЙрдкрд▓рдмреНрдзрддрд╛ рддрдкрд╛рд╕рдгреАрдкрд╛рд╕реВрди рддреЗ рдкреЗрдореЗрдВрдЯ рдпреЗрдереЗ рдХрд╛рдп рд▓рдХреНрд╖рд╛рдд рдареЗрд╡рд▓реЗ рдкрд╛рд╣рд┐рдЬреЗ: рдореВрд▓рднреВрдд рдирд┐рд╡рдб рдХреНрд░рдорд╛рдВрдХрд╛рдВрд╕рд╛рдареА тВ╣15,000 рддреЗ рдкрд╛рд╡рд▓реЗрд▓реНрдпрд╛ 0001 рд╕рд╛рдареА тВ╣5 рд▓рд╛рдЦ рдкрд░реНрдпрдВрдд рдХрд┐рдВрдорддреА рдЖрд╣реЗрдд.
7777 рдЖрдгрд┐ 1111 рд╕рд╛рд░рдЦреЗ рдкреНрд░реАрдорд┐рдпрдо рдХреНрд░рдорд╛рдВрдХ рдИ-рд▓рд┐рд▓рд╛рдЬрдордзреВрди рдЬрд╛рддрд╛рдд, рдореНрд╣рдгреВрди рдмрд┐рдб рдХрд░рдгреНрдпрд╛рдкреВрд░реНрд╡реА рдЖрдкрд▓рд╛ рдмрдЬреЗрдЯ рд╕реЗрдЯ рдХрд░рд╛ fancy.parivahan.gov.in рд╡рд░ рдереЗрдЯ рдЙрдкрд▓рдмреНрдзрддрд╛ рддрдкрд╛рд╕рд╛, рдкреБрд╖реНрдЯреАрдХрд░рдгрд╛рдирдВрддрд░ рд▓рдЧреЗрдЪ рдЖрдкрд▓реЗ HSRP рдмреБрдХ рдХрд░рд╛ рдЖрдгрд┐ рдЖрдкрд▓реА рдХрд╛рдЧрджрдкрддреНрд░реЗ рддрдпрд╛рд░ рдареЗрд╡рд╛. 2025 рдордзреНрдпреЗ рднрд╛рд░рддрд╛рддреАрд▓ рд╡рд╛рд╣рди рдиреЛрдВрджрдгреА рдХреНрд░рдорд╛рдВрдХ рд╕рд░реНрд╡рдХрд╛рд▓реАрди рдЙрдЪреНрдЪ рдХреНрд░рдорд╛рдВрдХ 2.9 рдХреЛрдЯреА рдкреЛрд╣реЛрдЪрд▓реЗ - рдЬрд┐рддрдХреЗ рд▓рд╡рдХрд░ рдЖрдкрдг рдХрд╛рд░реНрдп рдХрд░рд╛рд▓ рддреЗрд╡реНрд╣рд╛ рдЗрддрд░ рдХреЛрдгреАрд╣реА рдХрд░рдгреНрдпрд╛рдкреВрд░реНрд╡реА рдЖрдкрд▓реНрдпрд╛рд▓рд╛
Frequently Asked Questions
Based on 0 ratings

Tanushree (Author)
Tanushree is a dynamic business strategist with a knack for driving innovation in startups, especially in Fintech and Edtech. With 9 years of work-ex, an IT engineer from MIT Pune, & a MBA from IIM Bangalore (Marketing & Business Strategy), sheтАЩs got the mix of analytical and creative problem-solving.
Read moreRelated Blogs
Popular articles are selected from the same backend blog feed.

рднрд╛рд░рддрд╛рддреАрд▓ рдПрдХреНрд╕-рд╢реЛрдо рдХрд┐рдВрдордд: рдЕрд░реНрде, рдЬреАрдПрд╕рдЯреА
рдПрдХреНрд╕-рд╢реЛрдо рдХрд┐рдВрдордд рдХрд╛рдп рдЖрд╣реЗ рддреНрдпрд╛рдд рдХрд╛рдп рд╕рдорд╛рд╡рд┐рд╖реНрдЯ рдЖрд╣реЗ, рдЬреАрдПрд╕рдЯреА рдирд┐рдпрдо, рд░рд╕реНрддрд╛ рдХрд░, рдЖрд░рдЯреАрдУ, рд╡рд┐рдорд╛ рдЖрдгрд┐ рднрд╛рд░рддрд╛рддреАрд▓ рдЖрдкрд▓реНрдпрд╛ рд╡рд╛рд╣рдирд╛рдЪреА рдСрди-рд░-рдСрд░реНрдб рдХрд┐рдВрдордд

рднрд╛рд░рддрд╛рддреАрд▓ рд╡рд╛рд╣рди рдлрд┐рдЯрдиреЗрд╕ рдкреНрд░рдорд╛рдгрдкрддреНрд░: рд╢реБрд▓реНрдХ, рдирд┐рдпрдо
рднрд╛рд░рддрд╛рддреАрд▓ рд╡рд╛рд╣рди рдлрд┐рдЯрдиреЗрд╕ рдкреНрд░рдорд╛рдгрдкрддреНрд░ (рдПрдлрд╕реА): рдСрдирд▓рд╛рдЗрди рдЕрд░реНрдЬ рдХрд╕рд╛ рдХрд░рд╛рд╡рд╛, рдЖрдкрд▓рд╛ рдПрдлрд╕реА рдбрд╛рдЙрдирд▓реЛрдб рдХрд░рд╛рд╡рд╛, рд╢реБрд▓реНрдХ, рд╡реИрдзрддрд╛

рджрд┐рд▓реНрд▓реАрдд рдмреАрдПрд╕ 3 рдмрдВрджреА: рдмрдВрджрд┐рдд рд╡рд╛рд╣рдирд╛рдВрдЪреА рд╕рдВрдкреВрд░реНрдг рдорд╛рд░реНрдЧрджрд░реНрд╢рдХ, рджрдВрдб рдЖрдгрд┐
рджрд┐рд▓реНрд▓реАрддреАрд▓ рдмреАрдПрд╕3 рдмрдВрджреАрдореБрд│реЗ рдмреАрдПрд╕3 рдкреЗрдЯреНрд░реЛрд▓ рдЖрдгрд┐ рдмреАрдПрд╕ 4 рдбрд┐рдЭреЗрд▓ рдЕрд╡рд░реЛрдзрд┐рдд рдЧреНрд░рд╛рдкреА рд╕реНрдЯреЗрдЬ рддрд┐рд╕рд░рд╛ рдЖрдгрд┐ рд╡ рджрдВрдб тВ╣20,000 рдкрд░реНрдпрдВрдд рдЬрд╛рддрд╛рдд; рд╕реВрдЯ рдЖрдгрд┐ рдкреБрдвреАрд▓ рд╣рд╛рд▓рдЪрд╛рд▓ рдЬрд╛рдгреВрди рдШреНрдпрд╛.

рдлреЕрдиреНрд╕реА рдирдВрдмрд░ рдореЗрдШрд╛рд▓рдп: рдХрд┐рдВрдорддреА, рдИ-рд▓рд┐рд▓рд╛рд╡ рдЖрдгрд┐ рдПрдЪрдПрд╕рдЖрд░рдкреА рдирд┐рдп
рд╡реНрд╣реАрдЖрдпрдкреА рдкреНрд▓реЗрдЯрдЪреА рдХрд┐рдВрдордд рдХрд┐рддреА рдЖрд╣реЗ рдпрд╛рдЪрд╛ рдкрд░рд┐рд╡рд╛рд╣рди рдИ-рд▓рд┐рд▓рд╛рдЬрджреНрд╡рд╛рд░реЗ рдлреЕрдиреНрд╕реА рдХреНрд░рдорд╛рдВрдХ тВ╣1,000 рддреЗ тВ╣5 рд▓рд╛рдЦ рдкрд░реНрдпрдВрдд рдЕрд╕рддрд╛рдд. рдореЗрдШрд╛рд▓рдп рдордзреАрд▓ 1111, 7777, 0001 рдХрд┐рдВрдорддреАрдВрдЪреА рддреБрд▓рдирд╛ рдХрд░рд╛.

рдкреНрд░реАрдорд┐рдпрдо рдкреЗрдЯреНрд░реЛрд▓ рд╡рд┐рд░реБрджреНрдз рд╕рд╛рдорд╛рдиреНрдп рдкреЗрдЯреНрд░реЛрд▓: рднрд╛рд░рддреАрдп рдХрд╛рд░рд╛рдВрд╕рд╛рдареА
рдкреНрд░реАрдорд┐рдпрдо рдкреЗрдЯреНрд░реЛрд▓рдЪреА рдХрд┐рдВрдордд рдкреНрд░рддрд┐ рд▓рд┐рдЯрд░ тВ╣ 15-тВ╣ 17 рдЕрдзрд┐рдХ рдЖрд╣реЗ рдкрд░рдВрддреБ рдЙрдЪреНрдЪ рдСрдХреНрдЯреЗрдирд╕рд╛рдареА рдбрд┐рдЭрд╛рдЗрди рдХреЗрд▓реЗрд▓реНрдпрд╛ рдЗрдВрдЬрд┐рдирдордзреНрдпреЗ рдПрдХреНрд╕рдкреА 95, рдкреЙрд╡рд░ 95, рдкреЙрд╡рд░ 99 рдЖрдгрд┐ рдИ 20 рд╕реНрдкрд╖реНрдЯ рдХреЗрд▓реЗ.

рднрд╛рд░рддрд╛рддреАрд▓ рд╕рд░реНрд╡реЛрддреНрддрдо рдИрд╡реНрд╣реА рд╣реЛрдо рдЪрд╛рд░реНрдЬрд░: рдмреНрд░рд╛рдВрдб, рдХрд┐рдВрдорддреА рдЖрдгрд┐
рдЖрдкрд▓реНрдпрд╛рд╕рд╛рдареА рд╕рд░реНрд╡реЛрддреНрддрдо рдИрд╡реНрд╣реА рд╣реЛрдо рдЪрд╛рд░реНрдЬрд░ рд╢реЛрдзрд╛: рдХрд┐рдВрдордд рд╢реНрд░реЗрдгреА, рд╕реНрдерд╛рдкрдирд╛ рдЦрд░реНрдЪ рдЖрдгрд┐ рдмреЕрдЯрд░реА рдЯрд┐рдкрд╛рдВрд╕рд╣ рд╕реНрдЯреЕрдЯрд┐рдХ, рдПрдХреНрд╕рд┐рдХреЛрдо рдЖрдгрд┐ рдЯрд╛рдЯрд╛ рдкреЙрд╡рд░ рдордзреАрд▓ рд╢

рдЖрдкрд▓рд╛ рдбреНрд░рд╛рдпрд╡реНрд╣рд┐рдВрдЧ рдкрд░рд╡рд╛рдирд╛ рдСрдирд▓рд╛рдЗрди рдиреВрддрдиреАрдХрд░рдг рдХрд░рд╛: рд░рд╛рдЬреНрдп
рддреБрдордЪрд╛ рдкрд░рд╡рд╛рдирд╛ рдХрд╛рд▓рдмрд╛рд╣реНрдп рдЭрд╛рд▓реНрдпрд╛рд╕ рддреБрдореНрд╣рд╛рд▓рд╛ тВ╣5,000 рджрдВрдб рдЧреНрд░реЗрд╕ рдХрд╛рд▓рд╛рд╡рдзреА рд╕рдВрдкрдгреНрдпрд╛рдкреВрд░реНрд╡реА рдЙрд╢реАрд░ рд╢реБрд▓реНрдХ рдЖрдгрд┐ рдкреБрдиреНрд╣рд╛ рдЪрд╛рдЪрдгреНрдпрд╛ рдЯрд╛рд│рдгреНрдпрд╛рд╕рд╛рдареА рдкрд░рд┐рд╡рд╛рд╣рд╛рдирджреНрд╡рд╛рд░реЗ рдЖрдкрд▓рд╛

рднрд╛рд░рддрд╛рдд рдИрд╡реНрд╣реА рдЪрд╛рд░реНрдЬрд┐рдВрдЧ рд╕реНрдЯреЗрд╢рди рдлреНрд░рдБрдЪрд╛рдпрдЭреА 2026: рдХрд┐рдВрдордд, рдирдлрд╛ рдЖрдгрд┐ рдЕрд░реНрдЬ
рдЯрд╛рдЯрд╛ рдкреЙрд╡рд░, рдЪрд╛рд░реНрдЬрдЭреЛрди, рд╕реНрдЯреЕрдЯрд┐рдХ рдЖрдгрд┐ рдЭреАрдУрди рдИрд╡реНрд╣реА рдЪрд╛рд░реНрдЬрд┐рдВрдЧ рд╕реНрдЯреЗрд╢рди рдлреНрд░рдБрдЪрд╛рдпрдЭреА рдЦрд░реНрдЪрд╛рдЪреА тВ╣15 рд▓рд╛рдЦ рдкрд╛рд╕реВрди, рддрд╕реЗрдЪ рд╡рд╛рд╕реНрддрд╡рд╡рд╛рджреА рдХрдорд╛рдИ